Essay: Muziek in de onderbouw: kunde, kennis of de kick?

In het muziekonderwijs zijn, voor zowel het basis- als het voortgezet onderwijs, de meningen over wat het belangrijkste is aan het vak muziek nogal verdeeld. Moet het vooral een leuk vak zijn en aansluiten op de hedendaagse cultuur van de leerlingen of moet de nadruk vooral op kennis en het begrijpen van muziek komen te liggen; kunde, kennis of de kick? Deze kwestie bestaat eigenlijk al vanaf het begin van het muziekonderwijs. Om hier een goed antwoord op te kunnen geven is het van belang om eerst naar de historie van het muziekonderwijs te kijken. Daarom volgt hier eerst een historisch overzicht van het muziekonderwijs in Nederland.

Historisch overzicht van het muziekonderwijs

In 1931 richtte Willem Gehrels (1885-1971) de volksmuziekschool op in Amsterdam. Hij wilde kinderen van minder vermogende komaf de kans geven om muziekles te volgen. In 1932 werd begonnen met algemeen vormend muziekonderwijs aan 175 leerlingen uit de vierde klas van de lagere school. In 1934 werd naast het algemeen vormend muziekonderwijs begonnen met instrumentaal les. Na de oprichting van de school in Amsterdam werden er in vele andere steden ook muziekscholen opgericht.
In 1940 werd Gehrels aangesteld als docent Pedagogiek aan het Conservatorium in Amsterdam. En in 1941 begon hij met een cursus van 15 weken over het methodiek en didactiek van het algemeen vormend muziekonderwijs voor conservatoriumstudenten.
In 1948 werd aan het Conservatorium van Amsterdam het eerste schoolmuziekexamen afgelegd. Daarna stopte Gehrels met het werken aan het conservatorium. In 1960 werd de vernieuwde Volksmuziekschool geopend. In 1963 stopte Gehrels als directeur van de muziekschool. Bij Gerhels ging het om de kennis van de geschiedenis van de klassieke muziek en de kunde van de muziek; doen wat je kan en ook kunnen begrijpen wat je hoort.

Ad Heerkens, een muziekpedagoog van een generatie later dan Gehrels, vond dat bij muziekonderwijs de wereld van het kind het uitgangspunt moest zijn. Bij Heerkens ging het, naast de kennis van de muziek in samenhang met de maatschappij, ook om de kick van de muziek; het genieten van muziek.
In 1971 komen er een aantal vernieuwingen in het muziekonderwijs. Zo wordt muziek een eindexamenvak, wordt de popmuziek in het onderwijs betrokken, komt muziek op als maatschappelijk verschijnsel, komt er grafische notatie van muziek en gaat het transformeren van muziek naar andere vormen een rol spelen. De studie schoolmuziek is een goede brede opleiding geworden. In het voortgezet onderwijs komen steeds meer bekwame muziekdocenten terecht. In de jaren 80 word er enorm bezuinigd op o.a. muziekonderwijs. De studie schoolmuziek word magerder, terwijl in 1985 het vak wel een gewoon eindexamenvak word op de havo en het vwo. Popmuziek krijgt op de opleiding schoolmuziek steeds meer aandacht en bij de invoering van de basisvorming in 1993 komen er goede muziek methodes op de markt. En aan het eind van de vorige eeuw word CKV ingevoerd; Culturele en Kunstzinnige Vorming.
Tegenwoordig is het in de onderbouw vooral van de belang dat de leerlingen leren de mogelijkheden van de verschillende kunstdisciplines te gebruiken en dat de leerlingen hun kunstzinnige werk op een toegankelijke wijze kunnen presenteren. Ook is het communiceren over het ontwerp van het werk van belang. Vooral de kunde en de kick zijn dus belangrijk geworden.


Afwisseling in de les

Zelf vind ik het belangrijk dat de 3 verschillende aspecten (kunde,kennis en de kick) gecombineerd worden. Daardoor blijft het voor de leerlingen leuk en interessant. Een goede docent kan er voor zorgen dat leerlingen zowel kennis op doen van muziek, muziek kunnen maken en begrijpen en er ook nog eens een kick van krijgen. Dit gaat volgens mij het beste door vooral voor afwisseling in de les te zorgen. Geen theorieles zonder het aan de praktijk te koppelen. Laat de leerlingen de theorie gelijk in praktijk brengen. Zelf vind ik een compositieopdracht een goede vorm. Voordat er met het maken van de compositie wordt begonnen wordt eerst de theorie die daarvoor nodig is uitgelegd; oftewel de kennis. Daarna laat je de leerlingen een compositie maken waarin een aantal theoretische aspecten zitten. Je laat ze bijvoorbeeld een melodie maken met een motief dat ze op verschillende manieren terug moeten laten komen; de kunde. Door daarna de compositie ook nog eens door ze zelf uit te laten voeren; de kick , zijn ze zowel met de theorie als met de praktijk bezig geweest.

Om een klas te motiveren is het goed om te beginnen met de kick van het muziek maken. Vooral is het belangrijk dat de leerlingen in de brugklas zich leren te uiten met behulp van muziek. Verder is het vooral in de brugklas belangrijk om de leerlingen enthousiast te maken voor muziek, omdat ze volgens mij dan eerder geneigd zijn om in de latere jaren muziek als keuzevak te kiezen. En als ze enthousiast zijn over muziek gaan ze ook sneller andere stijlen van muziek verkennen dan als ze dat niet zijn. Ook vind ik het belangrijk om aan te sluiten op hun belevingswereld en cultuur; ik vind het daarom ook belangrijk dat nieuwe media gebruikt worden tijdens de muziekles. Er zou veel meer gebruik gemaakt moeten worden van het internet; van bijvoorbeeld sites als YouTube en allmusic.com. Laat de leerlingen presentaties geven met behulp van internet. Laat de leerlingen zelf op onderzoek uit gaan en actief bezig zijn met muziek.

Kennis, Kunde én de Kick!

De discussie over wat het belangrijkste is; kennis,kunde of de kick, hoeft van mij niet meer gevoerd te worden. Het antwoord is namelijk simpel: kennis, kunde én de kick!
Om goed muziekonderwijs te kunnen geven zijn ze alle 3 nodig. Misschien niet elke les in dezelfde verhoudingen, maar ze moeten altijd aanwezig zijn. De kennis wordt niet goed opgenomen als het niet aan de praktijk gekoppeld word. Anders om is de kick minder groot als de kunde en de kennis nog niet goed genoeg ontwikkeld zijn. Als toekomstig docent hoop ik tijdens mijn opleiding een goede verhouding tussen de 3 te vinden/ontwikkelen in mijn lesgeven.


Geef mij maar kennis, kunde én de kick!

Aantal woorden: 1005


Bronvermelding:

Artikel: Geruisloze blindheid - Guus Valk 11-03-2006 NRC - Reader
Artikel: COOL - Job Ter Steege 2000 M&O - Reader
Artikel: Karakteristiek van leergebied Kunst en
Cultuur - Reader

Website: http://www.gehrelsmuziekeducatie.nl/willemgehrels.htm

Column: Klassieke muziek moet je uitdagend maken!

De meeste jongeren zullen als je ze vraagt wat ze van klassieke muziek vinden hetzelfde antwoord geven: saai! De muziek is volgens de jongeren te langzaam en veel te lang. Dit komt omdat de muziek vaak op een saaie manier word aangeboden.

In het artikel ‘Jonge mensen missen de discipline waar klassieke muziek om vraagt’ van het NRC staat dat we de jongeren discipline moeten bijbrengen om rustig te kunnen luisteren naar klassieke muziek. In het artikel staat dat discipline de enige manier is om ze weer naar klassieke muziek te laten luisteren en dat het aanpassen van de manier hoe klassieke muziek word aangeboden onzin is. Ik ben het hier niet mee eens.

De tijden veranderen; we leven in een veel snellere cultuur dan pak weg 50 jaar geleden. Je kan dan niet van de jongeren verwachten dat ze opeens rustig en lang naar klassieke muziek kunnen luisteren. Klassieke muziek moet ook gewoon met de tijd mee gaan en uitdagend gebracht worden. Door bijvoorbeeld aan de muziek opdrachten te koppelen en jongeren actief bezig te laten zijn met klassieke muziek kun je er voor zorgen dat jongeren wel naar klassieke muziek luisteren.

Ook leven we nu in een beeldcultuur. Dus koppel beelden aan de muziek. Speel bijvoorbeeld een film af die bij de muziek past. Zo zal je jongeren veel eerder boeien met de muziek. Als ze dan eenmaal kennis gemaakt hebben met de muziek, zullen ze veel eerder uit zichzelf naar klassieke muziek gaan luisteren.
Zoek een goed beeld bij de klassieke muziek en je krijgt het nieuwe publiek!


Gebruikte artikelen: ZWEI HERZEN IN DREIVIERTELTAKT , en Jonge mensen missen de discipline waar klassieke muziek om vraagt Opinie NRC 3 april 2009

Popquiz

Vandaag was het alweer de laatste stage dag.... helaas.
Omdat het dus de laatste dag was hadden Maartje en Ik een Popquiz gemaakt.
Ook kwam Christian nog op bezoek, helaas kon hij maar 1 uur komen kijken en heeft hij mijn klas niet gezien.

Bij mijn klas begon ik met het aanleren van het nummer Hallelujah (tekst stond op het bord).
Dit zat er snel in, dus toen konden we gauw beginnen met de quiz. De quiz bestond uit verschillende rondes, met vragen, luisteren naar fragmenten en dan raden welk lied het was en ze moesten ook nog per groepje een lied afmaken. Als afsluiting was het de bedoeling dat elk groepje Hallelujah ging zingen op een zo'n orginele manier, helaas zijn we daar bij geen enkele groep aan toegekomen, omdat we een veel te grote quiz gemaakt hadden. Gelukkig vonden ze het allemaal wel leuk en waren ze erg fanatiek. Ik moest helaas daardoor best wel vaak vragen om stilte/rust en daarom soms lang wachten.

De klas van Maartje was bij de quiz wat beter geconcentreerd en haalde ook uiteindelijk de meeste punten.

De winnende groep kreeg een extra Buyszoen(negerzoen),in de rest van de klas kreeg iedereen er 1tje.

Ik heb erg genoten van deze stageperiode en ben blij dat ik zo'n goede stagebegeleidster had! Bedankt Annabel!

Grafische Notatie

Afgelopen woensdag heb ik met mijn klas een grafische notatie opdracht gedaan. De klas moest in groepjes een grafische notatie maken van 4 maten en die na het noteren gaan oefenen om uiteindelijk aan mij te kunnen laten horen. Ik had bedacht uitleg te geven over wat een grafische notatie was. Ik had zelfs een voorbeeld op het bord getekend. Tijdens de les bleek dat ze al een keer eerder een zelfde soort opdracht hadden gemaakt en al precies wisten wat een grafische notatie was. Ik heb toen m'n hele uitleg maar overgeslagen en ook niet het voorbeeld op het bord met ze besproken. Dit had ik voor de zekerheid toch even kunnen doen, om er zeker van te zijn dat ze het wel snappen.

De opdracht zelf ging heel goed. Ze maakte eerst in groepjes de notatie, zonder de instrumenten al te pakken. Dit vonden ze best wel moeilijk, want ze kwamen toch weleens vragen of ze even een instrument mochten halen. Ik heb ze duidelijk laten weten dat ze eerst hun notatie af moesten hebben en bij mij moesten laten controleren, voordat ze de instrumenten mochten pakken. Wel was ik bij sommige groepen vergeten te zeggen dat ze niet meer mochten wisselen van instrumenten, maar gelukkig hielden ze zich er zo ie zo wel redelijk aan.

Na ongeveer 20 minuten oefenen ging ik bij de groepjes langs om het eindresultaat te beluisteren. En wat was dat eind resultaat goed zeg! De groepjes hadden zich goed aan hun partijen gehouden en sommige hadden nog wat extra maten toegevoegd omdat ze enthousiast waren over hun stuk.

Volgende week alweer de laatste les... helaas. Ik vond het erg leuk!
Het word een hele speciale les!
Maartje en ik krijgen bezoek van Christian en we gaan een popquiz met onze bruggers doen!
Eens kijken wat die van de top 40 weten!

Uptown Girl --> samenspelen is lastig!

Ik loop zie ik alweer een beetje achter met m'n bloggies plaatsen dus hier nog maar even een blog over 2 weken geleden.

Na op 6 mei begonnen te zijn met het speelstuk, was het deze week toch echt tijd voor de uitvoering voor de klas. De leerlingen mochten nog even 20 minuten oefenen en daarna was het dan toch echt zover. Tijdens het rondlopen in het lokaal merkte ik al dat ik mijn doelstellingen en beoordelingscriteria veel te hoog had ingeschat. Ze konden bijna allemaal hun eigen partij wel spelen, maar samen ho maar.
Na de 20 minuten oefenen heb ik ze maar even gerust gesteld dat ze het echt niet perfect hoeften te doen en dat ik gezien heb dat ze goed hadden geoefend. (dat hadden ze ook echt)
Toen was het zover, ze gingen per groep het stukje uitvoeren voor de klas, wat sommige volgens mij nog best eng vonden. De meeste waren heel geconcetreerd bezig en deden goed hun best. Helaas lukte het ze haast niet om samen te spelen, dus heb ik ze daar maar minder streng op beoordeeld. Ik heb geen enkele groep een onvoldoende geven, wel staken er een paar boven uit die hierdoor toch een goed of ruim van me gekregen hebben.

Tip: Laat ze gelijk de puls in het stuk voelen en maak ze duidelijk hoe lang de rusten duren!
Ik had het nummer beter eerst met ze kunnen zingen en dan daarna ze laten kijken welke partij ze zongen. Dan konden ze namelijk het notenbeeld koppelen aan wat ze gezongen hadden.

Hoe kan je op 5 plekken tegelijkertijd zijn??!

Vandaag ging ik met mijn klas werken aan een speelstuk die ik gemaakt had van het nummer Uptown Girl. Aangezien ze het nummer al een keer met mij gezongen hadden klonk het ze bekend in de oren. De leerlingen gingen in groepjes van 5 personen de 3 verschillende partijen instuderen om ze vervolgens de volgende les op te voeren. Dit deden ze in het lokaal, de 3 hokken en op de gang.

Voor het zover was, moest ik natuurlijk even goed uitleggen wat de bedoeling was. Dit bleek nog niet eens zo makkelijk. Het lastigste was vooral het in groepen delen van de klas. Ik gaf iedereen een nummer van 1 t/m 6. Iedereen met hetzelfde nummer vormde een groep. Ik had er alleen tijdens het indelen niet aan gedacht dat ze daarna gelijk van hun plek af zouden gaan om de groepjes te gaan vormen; ik was namelijk nog niet helemaal klaar met mijn uitleg en wilde dat ze bleven zitten.
Na duidelijk gemaakt te hebben dat ze nog even moesten blijven zitten, de rest van mijn uitleg gegeven. Hierna gingen ze gelijk heel goed aan de slag! Ik ben steeds bij de groepen langs gegaan en heb ze geholpen als er problemen waren. Het klonk allemaal al heel aardig!

Ik ben er wel achter gekomen dat het erg lastig is om overzicht te blijven houden als je steeds bij een groep aan het kijken bent. Als ik op de gang was, was het gelukkig geen choas in het lokaal, maar dat had best wel het geval kunnen zijn...

Volgende week krijgen ze nog even de tijd om te oefenen en dan is het zover! Showtime!
Ik ga de groepjes dan beoordelen! Dit lijkt me erg leuk, maar ik moet er nog wel even een goed systeem voor vinden.... iemand nog een idee?